Jak opiekować się osobą starszą leżącą?

Jak opiekować się osobą starszą leżącą?
Drukuj Skomentuj

Długotrwałe leżenie wywiera dodatkowy negatywny wpływ na chorego. Może prowadzić do jeszcze większego osłabienia organizmu, spadku napięcia lub zaniku mięśni, nasilenia osteoporozy, zapalenia płuc czy powstania odleżyn. Dlatego chorzy leżący w łóżku wymagają troskliwej opieki ze strony drugiej osoby. Jej zadaniem jest nie tylko zadbanie o potrzeby fizyczne chorego, ale też o jego dobre samopoczucie i zdrowie psychiczne.


Specjalistyczna opieka

 

Członkowie rodziny najlepiej znają osobę chorą, ale mimo chęci nie zawsze są stanie dobrze się nią zaopiekować.

 

Właściwa opieka wymaga określonej wiedzy z zakresu pielęgnacji, higieny, dawkowania leków. Choremu trzeba poświęcić też dużo czasu, cierpliwości, wytrzymałości fizycznej i psychicznej. 

 

Do pomocy przy osobie chorej warto zatrudnić wykwalifikowanego opiekuna lub opiekunkę. Taka osoba posiada nie tylko wiedzę, ale też doświadczenie w opiekowaniu się takimi osobami. Można skorzystać z opieki całodobowej, albo godzinowej, w zależności od potrzeb chorego. Obecność opiekuna pozwoli pozostałym domownikom wywiązywać się z obowiązków zawodowych. Pozwoli im to zająć się wszelkimi niezbędne sprawy, czy wyjść z domu np. na zakupy, bez obaw o pozostawienie osoby chorej samej.

 

 


Pokój osoby chorej

 

Opiekun lub opiekunka powinni zwrócić uwagę na pomieszczenie, w którym chory przebywa. Najlepiej, by miał on własny pokój, który pozwoli mu zapewnić prywatność i intymność. Jeśli nie ma takiej możliwości, należy choremu wydzielić przestrzeń w innym pokoju i odgrodzić go parawanem lub zasłonką.

 

Pomieszczenie chorego musi być jak najlepiej dostosowane nie tylko do jego potrzeb i upodobań, ale również do wykonywania czynności pielęgnacyjnych. Dlatego tak istotną sprawą jest ustawienie łóżka. Nie powinno ono przylegać jednym bokiem do ściany, ale być tak ustawione, by do chorego był dostęp z obu stron. Przy łóżku powinien być dywanik, dobrze przymocowany, żeby nie ślizgał się po podłodze.

 

Blisko łóżka, w zasięgu chorego, powinna znaleźć się szafka, na której położy on najpotrzebniejsze mu przedmioty jak dzwoneczek, którym może wezwać opiekuna, pilot do telewizora, telefon, książki, okulary, lampka nocna, ale także drobiazgi osobiste, np. fotografie osób bliskich, drobne pamiątki.

 

Osoby leżące są dużo bardziej narażone na infekcje dróg oddechowych, dlatego też pokój chorego powinien być często sprzątany oraz wietrzony. Okna powinny być wyposażone w zasłony lub rolety, by w razie potrzeby pokój można było zaciemnić i światło dzienne nie raziło chorego.

 

 


Sprawdź również: Dlaczego starsi ludzie ciągle śpią?

 

 
Sprzęt medyczny i akcesoria przydatne w opiece nad chorym leżącym

 

Opiekę nad osobą chorą leżącą może znacznie ułatwić dostępny na rynku sprzęt medyczny.

 

W przypadku osób stale leżących pomocne są specjalistyczne łóżka, które dają możliwość regulowania, ustawienia pod odpowiednim kątem i podniesienia do pożądanej wysokości. Łóżko powinno być wyposażone w materac przeciwodleżynowy, który nie tylko zapobiega odleżynom, ale też wspomaga ich leczenie.

 

Jeżeli chory może wstawać i przy wsparciu opiekuna poruszać się po domu pomocny będzie niewielki wózek inwalidzki, balkonik, podpórka czterokołowa lub kule. Sprzęt taki można kupić, ale także wypożyczyć. Warto zakupić też wózek toaletowy, który pozwoli osobie chorej załatwiać swoje potrzeby fizjologiczne na siedząco, bez konieczności prowadzenia za każdym razem do toalety.

 

Niezbędne w codziennej opiece nad osobą chorą leżącą są również drobne akcesoria, np. pieluchomajtki, cewniki czy plastry przeciwodleżynowe.

 

 

 

 

Żywienie osoby chorej leżącej

 

Ważną rolę w leczeniu i pielęgnowaniu osób leżących pełni prawidłowe odżywianie. Posiłki najlepiej podawać cztery, pięć razy dziennie o stałych godzinach, kolację najpóźniej o godzinie 19:00.

 

Dieta powinna być zgodna z zaleceniami lekarza. Podawajmy choremu przede wszystkim posiłki lekkostrawne, by nie obciążać układu pokarmowego oraz dostarczyć wszystkie składniki odżywcze – białka, tłuszczy, węglowodanów, witamin i soli mineralnych.

 

Uosób leżących, często występują zaparcia, więc ich posiłki powinny zawierać również duże ilości błonnika, który przyspiesza perystaltykę jelit. Bogatym źródłem błonnika są warzywa i owoce oraz pieczywo pełnoziarniste, kasze, ryż brązowy.

 

Posiłki najlepiej przygotowywać gotując produkty w wodzie, na parze lub dusząc. Unikajmy potraw smażonych, które mogą powodować nudności, wzdęcia, bóle brzucha.

 

Przygotowując posiłek dla podopiecznego, zwróćmy też uwagę na konsystencję. Jeśli chory ma trudności z gryzieniem albo problemy z połykaniem kawałki pokarmu powinny być niewielkie i miękkie, a konsystencja bardziej płynna lub papkowata.

 

Podobnie, jak osoba zdrowa, chory powinien spożywać w odpowiedniej ilości płyny – 2–3 litry na dobę. Najlepiej w postaci niegazowanej wody mineralnej, mleka, naturalnych soków owocowych, kompotów czy zielonej herbaty.

 

 

 


Pielęgnacja osoby chorej leżącej

 

Jednym z najważniejszych, ale i najtrudniejszych obowiązków przy pielęgnacji osoby chorej leżącej jest zadbanie o jej higienę osobistą i utrzymanie w czystości. Ma to ogromne znaczenie w zapobieganiu zakażeniom, odleżynom. Wpływa także dodatnio na samopoczucie chorego.

 

 


Przeciwdziałanie odleżynom

 

Osobie chorej leżącej w łóżku może być trudno samodzielnie zmienić swoją pozycję. Różne części ciała narażone są wtedy na długotrwały ucisk. Powoduje on utrudnienie, a nawet całkowite zahamowanie dopływu krwi do tkanek i powstanie odleżyn. Jeśli chory leży na plecach, odleżyny dotyczą najczęściej kręgosłupa, a także okolicy łopatek i łokci. Jeżeli chory leży na boku, odleżyny pojawiają się w okolicy stawu biodrowego czy w okolicy kostek. Odleżyny mogą stać się źródłem groźnych zakażeń i owrzodzeń skóry, dlatego tak istotne jest, by zapobiegać ich powstaniu.

 

Powinno się zmieniać pozycję osoby leżącej, nawet co godzinę, i zachować czystą skórę. Po umyciu trzeba ją dokładnie osuszyć, lekko oklepywać i nacierać, a później posmarować wazeliną, oliwką lub tłustym kremem. Dużą pomocą w zapobieganiu odleżynom jest też materac przeciwodleżynowy, a także wszelkiego rodzaju pomoce w postaci kółek gumowych, nadmuchiwanych opasek, krążków, które wkłada się np. pomiędzy kolana lub kostki osoby leżącej na boku.

 

Higiena osobista

 

Czynności higieniczne wykonywane przez inną osobę mogą być dla podopiecznego krępujące i sprawiać mu duży dyskomfort psychiczny. Powinien zajmować się tymi czynnościami, z którymi jest w stanie poradzić sobie bez pomocy. Jeśli jest to możliwe, osobę chorą leżącą można przewieźć na wózku inwalidzkim pod prysznic, gdzie przesadza się ją na plastikowy taboret, a następnie myje. Jeśli chory nie wstaje z łóżka, wszystkie czynności higienicznych muszą być tam wykonane.

 

Zabiegi higieniczne należy robić bez udziału osób trzecich, w pomieszczeniu, do którego nikt inny nie może wejść. Pomocne jest ustalenie stałej godziny mycia, co pomoże utrzymać pewną powtarzalność, a tym samym nie będzie dla chorego tak stresujące.

 

Chory leżący powinien być myty dwa razy dziennie, zwłaszcza w miesiącach letnich, gdy temperatura jest wysoka. Dodatkowo również po zabrudzeniu jedzeniem, wymiocinami, moczem lub kałem. Przy toalecie porannej myjemy zęby, twarz, uszy, szyję, ręce, plecy, pośladki, strefy intymne, a przy wieczornej – całe ciało. Co kilka dni powinno się umyć też włosy.

 

Do mycia chorego najlepiej używać miękkiej gąbki albo tetrowej lub bawełnianej myjki. Pomocne będą również gaziki do przemycia oczu i jednorazowe rękawiczki. Skórę starannie osuszamy delikatnym ręcznikiem. U osób leżących jest ona bardzo wrażliwa i podatna na infekcje lub odleżyny. Dlatego po umyciu nakładamy na nią nawilżające kosmetyki – oliwkę, krem, balsam lub łagodzący podrażnienia talk.


Ćwiczenia

 

Ruch i wszelka aktywność fizyczna jest jedną z podstawowych potrzeb człowieka. Odgrywa ona bardzo ważną rolę w przebiegu wszystkich procesów życiowych. Dlatego leżenie osoby chorej w łóżku, szczególnie starszej, może w krótkim czasie doprowadzić do wielu problemów zarówno z układem kostno-stawowym, jak i mięśniowym. Zaburzeniu ulega też praca serca, przemiana materii, pogarsza się samopoczucie. Niezwykle ważne jest więc, by zapewnić choremu odpowiednią aktywność fizyczną.

 

Jeżeli chory leży stale w łóżku, powinien wykonywać różnego rodzaju ćwiczeniami. Na stawy odpowiednie są ćwiczenia izometryczne – skręty i zgięcia odcinków szyjnych, podnoszenie rąk i nóg, zginanie łokci, palców rąk i nóg, kolan. Na mięśnie pomogą delikatne masaże nóg, napinanie mięśni pośladków, ściskanie dłońmi gumowych przedmiotów.

 

Dla osób chorych leżących groźne jest zapalenie płuc. Należy pamiętać o wietrzeniu pokoju, w którym przebywa nasz podopieczny. Dwa, trzy razy dziennie przez ok. 10 min, powinien też wykonywać ćwiczenia oddechowe. Może to być np. nadmuchiwanie balonika albo wydmuchiwanie powietrza przez rurkę do pojemnika z wodą, aby woda zabulgotała.

 

Zadbaj o komfort psychiczny osoby chorej leżącej

 

Dla dobrej kondycji chorego istotne jest, żeby ani przez chwilę nie czuł się dla rodziny ciężarem. Powinien być przez opiekunów i bliskich wspierany emocjonalnie i w miarę swoich możliwości uczestniczyć w normalnym życiu. Bliscy powinni dzielić się z nim codziennymi sprawami domu, omawiać plany, zachęcać do podejmowania decyzji.

 

O ile jest to możliwe, warto zadbać też o odwiedziny kogoś z dalszej rodziny, przyjaciół lub znajomych, których chory lubi. Rozmowa, wspólne oglądanie telewizji, słuchanie radia, muzyki będzie mieć świetny wpływ na samopoczucie osoby chorej. Goście powinni jednak być zdrowi i ściśle przestrzegać zasad higieny – myć ręce wodą z mydłem przed i po wizycie, a jeśli to konieczne wkładać fartuch ochronny. Osoba chora leżąca ma osłabioną odporność i nawet nieduża infekcja może przynieść groźne powikłania.

 

 

Sprawdź także: Jak poprawnie chodzić o kulach?

Podobne artykuły

Skomentuj

Bądź pierwszym, który skomentuje ten wpis!